Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) to jedna z najczęstszych przyczyn nagłej śmierci. W takiej sytuacji kluczowe znaczenie ma szybkie rozpoznanie problemu i natychmiastowe rozpoczęcie działań ratunkowych przez świadków zdarzenia.
Najnowsze wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC) z 2025 roku podkreślają prosty algorytm postępowania, który może zastosować każda osoba udzielająca pierwszej pomocy.
Krok 1. Zadbaj o bezpieczeństwo
Przed podejściem do poszkodowanego upewnij się, że miejsce zdarzenia jest bezpieczne zarówno dla Ciebie, jak i dla innych osób znajdujących się w pobliżu.
Nigdy nie narażaj własnego zdrowia lub życia podczas udzielania pomocy.
Krok 2. Oceń przytomność
Podejdź do poszkodowanego, delikatnie potrząśnij go za ramiona i głośno zapytaj:
„Czy wszystko w porządku?”
Jeżeli poszkodowany reaguje, pozostaw go w pozycji zastanej, monitoruj jego stan i w razie potrzeby wezwij pomoc.
Jeżeli nie reaguje, należy podejrzewać stan zagrożenia życia i przejść do kolejnego etapu.
Krok 3. Wezwij pomoc
Jeżeli poszkodowany jest nieprzytomny, natychmiast zadzwoń pod numer alarmowy 112 lub poproś o to inną osobę.
Dyspozytor medyczny pomoże ocenić sytuację oraz przekaże dalsze instrukcje dotyczące postępowania.
Krok 4. Oceń oddech
Udrożnij drogi oddechowe poprzez odchylenie głowy do tyłu i uniesienie żuchwy.
Przez maksymalnie 10 sekund:
- obserwuj ruchy klatki piersiowej,
- słuchaj oddechu,
- staraj się wyczuć wydychane powietrze.
Jeżeli poszkodowany oddycha prawidłowo, ułóż go w pozycji bezpiecznej i regularnie kontroluj oddech do czasu przyjazdu zespołu ratownictwa medycznego.
Jeżeli oddech jest nieprawidłowy, występują pojedyncze westchnięcia (tzw. oddech agonalny) lub poszkodowany nie oddycha, należy natychmiast rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową.
Krok 5. Rozpocznij RKO
Resuscytację prowadź według schematu:
- 30 uciśnięć klatki piersiowej,
- 2 oddechy ratownicze.
Uciskaj środek klatki piersiowej na głębokość około 5–6 cm z częstotliwością 100–120 uciśnięć na minutę.
Jeżeli nie potrafisz wykonać oddechów ratowniczych, prowadź nieprzerwane uciski klatki piersiowej do czasu przyjazdu pomocy lub wyczerpania sił.
Krok 6. Użyj AED
Jeżeli dostępny jest automatyczny defibrylator zewnętrzny (AED), należy go przynieść i uruchomić tak szybko, jak to możliwe.
AED sam analizuje rytm serca i wydaje jasne komunikaty głosowe prowadzące ratownika przez cały proces udzielania pomocy.
Wczesna defibrylacja znacząco zwiększa szanse przeżycia osoby z nagłym zatrzymaniem krążenia.
Łańcuch przeżycia ERC 2025
Wytyczne ERC 2025 podkreślają znaczenie tzw. łańcucha przeżycia, który obejmuje:
- Wczesne rozpoznanie zatrzymania krążenia i wezwanie pomocy.
- Wczesne rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej.
- Wczesną defibrylację z wykorzystaniem AED.
- Specjalistyczną opiekę medyczną i leczenie poresuscytacyjne.
Każde ogniwo łańcucha przeżycia zwiększa szanse poszkodowanego na przeżycie i powrót do zdrowia.
Podsumowanie
W przypadku osoby nieprzytomnej najważniejsze jest zachowanie właściwej kolejności działań:
Bezpieczeństwo → Ocena przytomności → Wezwanie pomocy → Ocena oddechu → RKO → AED
Pamiętaj – szybka reakcja świadka zdarzenia może uratować życie. Nie musisz być ratownikiem medycznym, aby rozpocząć działania ratujące życie. Najważniejsze jest podjęcie działania i stosowanie się do aktualnych wytycznych.
Źródła
- European Resuscitation Council Guidelines 2025 – Adult Basic Life Support. Resuscitation 2025; 215 (Suppl. 1): 110771.
- Europejska Rada Resuscytacji (ERC) – Wytyczne 2025.
